Ongewoon gewoon

Een stormachtige februari, natte maart en droge april. De start van het jaar is al op veel vlakken uitdagend geweest. De impact van het weer op de boerenstiel is zo groot dat het bijna onvermijdelijk is om het er niet over te hebben. Net zoals de impact van dat andere onderwerp op ieders leven. Verlangen jullie ook zo naar normale omstandigheden?

Na al die uitschieters voelt zelfs het gewone ongewoon: het kan nog vriezen tot aan de ijsheiligen! Deze oude wijsheid dwingt tot matiging en geduld. Even wennen, zo in de rush van het voorjaar. Ik zou willen dat alles goed vooruit gaat maar de planten staan even stil. Andere planten moeten nog even in de wat warmere tunnelserre wachten vooraleer ze naar buiten mogen. Ik hoopte nu ongeveer met de oogst te kunnen starten, maar ik heb besloten dit toch nog een beetje uit te stellen. Dat heet dan ‘volgens de seizoenen’ zeker ?

Ondertussen hoor ik van collega’s dat de mensen goed de weg vinden naar het veld nu er meer thuis gekookt wordt. Voor een aantal groenten is het eenvoudig om plantgoed bij te bestellen om extra te planten, waar het niet kan zullen we het doen met wat er is. Extra planten betekent ook extra werk, en ik extra blij met de helpende handen die ik dit voorjaar heb. Bovendien worden we ook steeds meer ervaren in het gebruik van de nieuwe plantmachine- die komt nu goed van pas.

Wie ook al goed de weg naar het veld vindt: kauwen. Ze volgen de tractor bij de grondbewerkingen, op zoek naar wat lekkers. Voorzichtig hoop ik dat ze ons helpen met de emelten op te ruimen. Deze larven van de langpootmug zitten vooral in de extra stukken grond die ik in gebruik genomen heb en vorig jaar grasland waren. Verder ook al opvallend veel lieveheersbeestjes, waarvan de larven dan weer super geliefd zijn door tuinders, als opruimer van andere insecten. Ook voor hen mag het ‘seizoen’ losbarsten !

Bloemenvoorpret

Bloemenvoorpret – het zijn rare tijden. Mijn (t)huiswerk had ik in de winter al gedaan, ik ben blij dat ik nu toch buiten mag om op het veld te werken. Het was wel een late start dit jaar omdat ik wil oppassen voor teveel bodemverdichting. Met de tractor ga ik pas het veld op als het droog genoeg is. En daar zijn de ervaren buur-boeren een goede indicatie van- als zij met hun grote machines het land op durven, dan ik ook.  Maar een week later moesten de eerste plantjes de grond in, het was dus hoog tijd.

Ik had toen kunnen laten weten dat het plantwerk begonnen was. Maar nog straffer, sinds vandaag zitten ook de eerste bloem-plantjes in de grond. En net zoals bij de groenten geeft dat wat spanning, een soort voorpret voor wat gaat komen. Samen met stagiaire Marieke is het volop experimenteren: plantafstanden, hoeveel te zetten, direct zaaien of voorzaaien, … Ook over hoe we de bloemen gaan aanbieden wordt nog nagedacht, we houden je op de hoogte.

Ik reken nog steeds op een (voorzichtige) eerste oogst ergens half mei. In afwachting mag je een regendansje doen- en wie buiten wil kan eens langskomen op het veld. Deze weken verandert het echt van week tot week. En ondertussen kan je een kleine zoektocht doen naar de bloemen op de foto (of brandnetels) die er nu al staan.

Stralende groeten,
boer Tom

Ellen toch !

Ciara waaide voorbij, Dennis was al wat pittiger maar storm Ellen was er teveel aan. In de modder na de regen hadden de ankers niet meer genoeg grip om de plastic van de tunnelserre op zijn plaats te houden. We hebben nu hebben we een cabrio-serre. Pas in de loop van april, als ik de tunnel wil verzetten, komt er nieuwe plastic. En in plaats van er lang bij stil te staan zoek ik liever naar manieren om te vermijden dat dit nog eens gebeurt. Dat, maar ook aanvaarden dat landbouw leven met de natuur(elementen) is.

Bovenop de winterstormen kreeg het veld ook erg veel regen te verduren. Bij mijn carrière-switch had ik me voorgenomen om niet altijd te klagen over het weer. Ik oefen mijn geduld en geniet van de voorproefjes van de lente die we ook al mochten ervaren. Een mooi voorbeeld is de magnolia waar oogster Ingrid graag wat over wou delen.

Meteen een smakelijke primeur als uitnodiging naar jullie: als je een tip of een truc wil delen, mail gerust naar mij. Wat ook nog steeds kan, is inschrijven voor de oogst. En wie iets extra wil doen, onder de vorm van een win-win-lening of als klankbord, die mag het ook nog altijd laten weten.

In afwachting van beter weer school ik me bij met workshops over externe arbeid en hoe ik meer kan doen voor de biodiversiteit rond, op en onder het veld. En met mijn collega’s van het csa-netwerk komen we ook nog een laatste keer samen, voor de drukte losbarst. Telkens een heel waardevol weerzien, met veel uitwisseling. Allemaal erg nuttig, maar de goesting om er terug in te vliegen op het veld is nog groter ! Met jeukende handen, boer Tom.

Balans

BALANS De eerste nachtvorst is gepasseerd. Het geeft het veld een beetje een mistroostig aanzicht. En onvermijdelijk neemt de diversiteit in het groenteaanbod af. Het gemis aan zomerse groenten wordt gelukkig gecompenseerd met winterse overvloed, er is nog steeds veel- en er wachten zelfs nog een paar nieuwigheden. We zijn begonnen aan de spruiten, ik hoor dat er volop geëxperimenteerd wordt met de boerenkool en er zijn nog steeds veel pompoenen. Landbouw is ook overvloed- en die overvloed mag gedeeld worden. Verras buur of collega, maak iemand blij !

Ook het werk op het veld is veranderd. Niet alleen zijn de dagen kouder en korter en de broeken warmer en langer, ook het werk is anders. Niet meer zaaien en planten of installeren om iets te zien groeien, maar opruimen en afbreken om het veld winterklaar te maken. Het soort werk en ritme dat doet nadenken over het voorbije jaar. Ik kan wel stellen dat het absoluut een vruchtbaar jaar was, met grote kolen en ooievaars enzo 😉 En de wolkbreuk of de hittegolven zijn snel vergeten als je beseft waar we met velen allemaal van kunnen hebben genieten. Ik denk niet dat er iemand honger geleden heeft. Maar bij het opmaken van een balans horen ook werkpunten en goede voornemens. En zo verhuist het werk van het veld naar mijn hoofd. De verschillende teelten moeten geëvalueerd worden, er wachten beslissingen over investeringen in machines en tunnel en er moet nagedacht worden over het inpassen van externe arbeid. Waar ik tijdens het jaar vooral geleefd wordt door het het veld en haar ritme- dan merk ik nu pas dat ik toch heel erg uitkijk naar de winterrust. Een tijd voor alles en alles op zijn tijd ? 

Eens mijn voorbereidend werk gebeurd is kan ik de (huidige en nieuwe) deelnemers terug bij elkaar roepen, dat is iets voor in het nieuw jaar. De laatste weken van dit jaar wil ik eerst De Landgenoten nog mee in de verf zetten. Deze coöperatie verhuurt aan mij de grond en -ik val misschien in herhaling -daar ben ik zo blij mee. Met affiches en acties willen we De Landgenoten meer naambekendheid, in de hoop dat mensen een aandeel in de coöperatie kopen of een gift doen. Op die manier kunnen nog meer boeren kansen krijgen om hun project te lanceren of uit te breiden.

Pompoenfestijn

POMPOENFESTIJN Vorige zaterdag is er stevig gewerkt- alle pompoenen zijn geoogst, weer heel wat aardappelen opgeraapt en de hoge bonen opgeruimd. Bedankt ! De voorraad pompoenen is zonder meer indrukwekkend, vooral de butternuts hebben het goed gedaan.

Oproep en kalender
Dit najaar loopt de crowdfunding-campagne van De Landgenoten. Deze coöperatie is eigenaar van het veld en zorgt er dus voor dat ik hier kan werken en dat jullie kunnen oogsten. De campagne is al een tijdje gestart maar nu willen we wat meer concrete acties op touw zetten.
-op woensdag 13 november komen we bij elkaar voor een brainstorm (wie kan welke acties ondernemen, affiches ophangen of het woord verspreiden…). Adje van De Landgenoten komt ook een stoomcursus geven over de Landgenoten om geïnformeerde ambassadeurs te worden. Details volgen nog, maar wie interesse heeft is van harte welkom.
-als eerste op de agenda: donderdag 28 november organiseert Adje een benefiet, met voorstelling van De Landgenoten, een korte documentaire en een woordje van een lokale boer 😉 Ook hier volgen nog details.

Frisse groeten, 
boer Tom

Allemaal beestjes

De start van de zomer was, euhm, intens. Al bij al heeft het veld de wolkbreuk goed verwerkt- en biedt ze nu een ongelooflijke weelde. De zomer is in het land als er tomaten en courgettes zijn! Ook voor mij komt er nu terug wat ruimte. Ik ben blij met de mentale ruimte- zo nam ik deel aan een interessante studiedag over “klimaat-adaptieve landbouw”. Praktijkonderzoek naar stroken met fruit tussen groenten en lokaal graan, aangepast aan de specifieke omstandigheden en eigenschappen van een bepaalde plek, om zo de cirkel rond te maken en de groenten van de juiste stalmest te kunnen voorzien. Boeiend !

Het allereerste bezoek van de bio-controleur aan het veld was ook boeiend. Fijn en constructief gesprek, met slechts een paar kleine werkpunten. Naast een jaarlijks bezoek volgen er ook onaangekondigde bezoeken. Het meest geruststellende was het staal dat ze onderzocht hebben: er werd geen enkel residu gevonden, oef. Vanaf volgend jaar mag ik de groenten “in omschakeling” noemen en dan zijn ze vanaf 2021 officieel BIO.

In het gesprek komen ook gewasbeschermingsmiddelen aan bod. Er wordt gekeken of de juiste vergunning aanwezig is, of de middelen veilig gestockeerd worden en of er een goede inventaris bijgehouden wordt van wat er wanneer gebruikt werd. Dat was makkelijk, ik heb nog niets (gebruikt). Ook in bio zijn er middelen die toegestaan zijn, maar als het niet nodig is gebruik ik ze liever niet. En dat zal de moeilijkheid zijn- wanneer is het nodig ?

Een mooi voorbeeld: ik verwijderde het insectengaas te snel van de Chinese kool. De nakomelingen van de knollenbladwesp zijn er blijkbaar verzot op, en ook de Azië-sla konden ze wel smaken.  Ongelooflijk hoe snel er zoveel kaal gevreten kan worden… maar ook ongelooflijk hoe plots alle (bastaard-)rupsen weer verdwenen zijn. Ik denk dat een familie kwikstaartjes goed gegeten heeft.

Een ander voorbeeld zijn de aardappelen die nog steeds afzien van larven van de Coloradokever. Hier geen natuurlijke vijanden maar mensenhanden die het proberen bij te houden. Regelmaat en nabijheid zorgden al voor heel wat mooie ontmoetingen: ook al zijn er geen natuurlijk vijanden voor de kever of de larven zelf, de larve van het lieveheersbeestje eet wel de eitjes. En de slachtoffers van de mensenhanden worden netjes opgeruimd door een hele diverse kuisploeg. Hoe jammer zou het zijn dat met de gevreesde larven ook al die helpers zouden verdwijnen.

Als consumenten toleranter zijn voor de “gaafheid” van hun groenten, dan hoeft een boer niet voor elk beestje te spuiten. En ik voel het vertrouwen om het toch ook pragmatisch aan te pakken, die balans, de keuze om in te grijpen of niet. Wat een diversiteit op het veld en wat een diverse en boeiende job.

Wolkbreuk

Het boerenbedrijf is niet altijd rozengeur en maneschijn. Hierbij een eerlijke inkijk op de harde realiteit:

Kalmthout werd getroffen door een wolkbreuk. Op het veld ‘ziet het er niet lief uit’ en veel zal afhangen van hoe snel het water weg trekt. Om de oogstdeelnemers te informeren heb ik een aparte ‘update’ pagina gemaakt, die ook gewoon raadpleegbaar is door iedereen: http://hetkruisbos.be/wolkbreuk/.

Ik probeer er het beste van te maken. En na regen komt blijkbaar (veel) zonneschijn ?

Hoopvolle groeten,
boer Tom

Korte keten

Je hebt er misschien van gehoord, deze week is de “Week van de Korte Keten”. Bedrijven met een direct contact tussen boer en eindverbruiker worden in de verf gezet. Mij deed het vooral beseffen dat het helemaal niet evident is wat wij samen aan’t doen zijn. Niet gewoon consumenten die rechtstreeks groenten afnemen, maar een groep die een boer-in-de-groei echt ondersteunt. Jullie vertrouwen, het aanbod van extra hulp en interesse doen me veel deugd.

En ook financieel zijn we een buitenbeentje. De vooruitbetaling van de abonnementen zorgt ervoor dat ik niet zelf de grote aankopen moet voorschieten. We hebben geïnvesteerd in een afsluitbare opslagruimte, een grote maaier en waarschijnlijk nog het opvallendst, een nieuwe tunnelserre. Door de voorjaarsstorm en de bijkomende drukte bij de leverancier is het toch een basismodel geworden, maar het idee van een verplaatsbare tunnel op wielen is nog niet verdwenen, dat bekijken we op een rustiger moment.

Op het veld is het nu ‘vollen bak’. Op korte tijd is er veel gebeurd (zoek de 192 verschillen op de twee foto’s van de tunnel) en staat er nog veel te gebeuren. Maar zo fijn om ook het resultaat al te zien: waar ik gepland had om dit jaar te kunnen starten met oogsten vanaf eind mei/begin juni zullen bepaalde dingen al vroeger klaar zijn. Het wordt een voorzichtige aanloop, ik hou de oogsters op de hoogte ! En ben je in de buurt en zie je beweging op het veld, kom gerust goeiendag zeggen en een kijkje nemen. Ook dat doet me plezier.

Zwarte grond en rechte lijnen

Het veldwerk is begonnen. Net zoals tuinders de mulchlaag of bodembedekking wegnemen, verdween op het veld ook het winterdekentje. Het directe zonlicht warmt de bodem op en ik kan bedden vormen.

Ik heb het ook het veld nog eens goed uitgemeten. Hier en daar ben ik een beetje opgeschoven. De stroken waar gras stond zijn moeilijk om ‘proper’ te krijgen. En ik had schrik dat de Japanse haver, wat een soort stro achter laat, niet goed ondergewerkt zou kunnen worden, maar dat is prima gelukt. Dat kan dus zonder zorgen opnieuw gebruikt worden op de plekken die leeg komen. Maar wat een tegenstrijdigheid: de natuur  houdt de grond graag bedekt en is frivool in haar vormen, terwijl voor mij  zwarte grond en rechte lijnen toch ook aantrekkelijk zijn.

Boeren is trouwens meer vooruit denken dan ik ooit besefte. Ik denk al aan wat ik ga doen op plekken die leeg komen, maar nu veel concreter: wanneer moet je wat en hoeveel planten om bij de start te kunnen oogsten ? De groenten laten zich niet plannen, dus het zal altijd wat gokken blijven. Maar toch, met enige trots, de eerste plantjes zitten in de grond !  En door het uitmeten krijg ik ook zicht op waar er nog ruimte is- voor frivoliteit, voor fatsoenlijke opslagruimte, of voor toekomstplannen…

Na de winterrust dus terug vollen bak op het veld aan’t werk en dat doet deugd. Het vooruitzicht van zoveel lekkers en gezelligheid, dat is voorpret zeker ?