Balans

BALANS De eerste nachtvorst is gepasseerd. Het geeft het veld een beetje een mistroostig aanzicht. En onvermijdelijk neemt de diversiteit in het groenteaanbod af. Het gemis aan zomerse groenten wordt gelukkig gecompenseerd met winterse overvloed, er is nog steeds veel- en er wachten zelfs nog een paar nieuwigheden. We zijn begonnen aan de spruiten, ik hoor dat er volop geëxperimenteerd wordt met de boerenkool en er zijn nog steeds veel pompoenen. Landbouw is ook overvloed- en die overvloed mag gedeeld worden. Verras buur of collega, maak iemand blij !

Ook het werk op het veld is veranderd. Niet alleen zijn de dagen kouder en korter en de broeken warmer en langer, ook het werk is anders. Niet meer zaaien en planten of installeren om iets te zien groeien, maar opruimen en afbreken om het veld winterklaar te maken. Het soort werk en ritme dat doet nadenken over het voorbije jaar. Ik kan wel stellen dat het absoluut een vruchtbaar jaar was, met grote kolen en ooievaars enzo 😉 En de wolkbreuk of de hittegolven zijn snel vergeten als je beseft waar we met velen allemaal van kunnen hebben genieten. Ik denk niet dat er iemand honger geleden heeft. Maar bij het opmaken van een balans horen ook werkpunten en goede voornemens. En zo verhuist het werk van het veld naar mijn hoofd. De verschillende teelten moeten geëvalueerd worden, er wachten beslissingen over investeringen in machines en tunnel en er moet nagedacht worden over het inpassen van externe arbeid. Waar ik tijdens het jaar vooral geleefd wordt door het het veld en haar ritme- dan merk ik nu pas dat ik toch heel erg uitkijk naar de winterrust. Een tijd voor alles en alles op zijn tijd ? 

Eens mijn voorbereidend werk gebeurd is kan ik de (huidige en nieuwe) deelnemers terug bij elkaar roepen, dat is iets voor in het nieuw jaar. De laatste weken van dit jaar wil ik eerst De Landgenoten nog mee in de verf zetten. Deze coöperatie verhuurt aan mij de grond en -ik val misschien in herhaling -daar ben ik zo blij mee. Met affiches en acties willen we De Landgenoten meer naambekendheid, in de hoop dat mensen een aandeel in de coöperatie kopen of een gift doen. Op die manier kunnen nog meer boeren kansen krijgen om hun project te lanceren of uit te breiden.

Pompoenfestijn

POMPOENFESTIJN Vorige zaterdag is er stevig gewerkt- alle pompoenen zijn geoogst, weer heel wat aardappelen opgeraapt en de hoge bonen opgeruimd. Bedankt ! De voorraad pompoenen is zonder meer indrukwekkend, vooral de butternuts hebben het goed gedaan.

Oproep en kalender
Dit najaar loopt de crowdfunding-campagne van De Landgenoten. Deze coöperatie is eigenaar van het veld en zorgt er dus voor dat ik hier kan werken en dat jullie kunnen oogsten. De campagne is al een tijdje gestart maar nu willen we wat meer concrete acties op touw zetten.
-op woensdag 13 november komen we bij elkaar voor een brainstorm (wie kan welke acties ondernemen, affiches ophangen of het woord verspreiden…). Adje van De Landgenoten komt ook een stoomcursus geven over de Landgenoten om geïnformeerde ambassadeurs te worden. Details volgen nog, maar wie interesse heeft is van harte welkom.
-als eerste op de agenda: donderdag 28 november organiseert Adje een benefiet, met voorstelling van De Landgenoten, een korte documentaire en een woordje van een lokale boer 😉 Ook hier volgen nog details.

Frisse groeten, 
boer Tom

Allemaal beestjes

De start van de zomer was, euhm, intens. Al bij al heeft het veld de wolkbreuk goed verwerkt- en biedt ze nu een ongelooflijke weelde. De zomer is in het land als er tomaten en courgettes zijn! Ook voor mij komt er nu terug wat ruimte. Ik ben blij met de mentale ruimte- zo nam ik deel aan een interessante studiedag over “klimaat-adaptieve landbouw”. Praktijkonderzoek naar stroken met fruit tussen groenten en lokaal graan, aangepast aan de specifieke omstandigheden en eigenschappen van een bepaalde plek, om zo de cirkel rond te maken en de groenten van de juiste stalmest te kunnen voorzien. Boeiend !

Het allereerste bezoek van de bio-controleur aan het veld was ook boeiend. Fijn en constructief gesprek, met slechts een paar kleine werkpunten. Naast een jaarlijks bezoek volgen er ook onaangekondigde bezoeken. Het meest geruststellende was het staal dat ze onderzocht hebben: er werd geen enkel residu gevonden, oef. Vanaf volgend jaar mag ik de groenten “in omschakeling” noemen en dan zijn ze vanaf 2021 officieel BIO.

In het gesprek komen ook gewasbeschermingsmiddelen aan bod. Er wordt gekeken of de juiste vergunning aanwezig is, of de middelen veilig gestockeerd worden en of er een goede inventaris bijgehouden wordt van wat er wanneer gebruikt werd. Dat was makkelijk, ik heb nog niets (gebruikt). Ook in bio zijn er middelen die toegestaan zijn, maar als het niet nodig is gebruik ik ze liever niet. En dat zal de moeilijkheid zijn- wanneer is het nodig ?

Een mooi voorbeeld: ik verwijderde het insectengaas te snel van de Chinese kool. De nakomelingen van de knollenbladwesp zijn er blijkbaar verzot op, en ook de Azië-sla konden ze wel smaken.  Ongelooflijk hoe snel er zoveel kaal gevreten kan worden… maar ook ongelooflijk hoe plots alle (bastaard-)rupsen weer verdwenen zijn. Ik denk dat een familie kwikstaartjes goed gegeten heeft.

Een ander voorbeeld zijn de aardappelen die nog steeds afzien van larven van de Coloradokever. Hier geen natuurlijke vijanden maar mensenhanden die het proberen bij te houden. Regelmaat en nabijheid zorgden al voor heel wat mooie ontmoetingen: ook al zijn er geen natuurlijk vijanden voor de kever of de larven zelf, de larve van het lieveheersbeestje eet wel de eitjes. En de slachtoffers van de mensenhanden worden netjes opgeruimd door een hele diverse kuisploeg. Hoe jammer zou het zijn dat met de gevreesde larven ook al die helpers zouden verdwijnen.

Als consumenten toleranter zijn voor de “gaafheid” van hun groenten, dan hoeft een boer niet voor elk beestje te spuiten. En ik voel het vertrouwen om het toch ook pragmatisch aan te pakken, die balans, de keuze om in te grijpen of niet. Wat een diversiteit op het veld en wat een diverse en boeiende job.

Wolkbreuk

Het boerenbedrijf is niet altijd rozengeur en maneschijn. Hierbij een eerlijke inkijk op de harde realiteit:

Kalmthout werd getroffen door een wolkbreuk. Op het veld ‘ziet het er niet lief uit’ en veel zal afhangen van hoe snel het water weg trekt. Om de oogstdeelnemers te informeren heb ik een aparte ‘update’ pagina gemaakt, die ook gewoon raadpleegbaar is door iedereen: http://hetkruisbos.be/wolkbreuk/.

Ik probeer er het beste van te maken. En na regen komt blijkbaar (veel) zonneschijn ?

Hoopvolle groeten,
boer Tom

Korte keten

Je hebt er misschien van gehoord, deze week is de “Week van de Korte Keten”. Bedrijven met een direct contact tussen boer en eindverbruiker worden in de verf gezet. Mij deed het vooral beseffen dat het helemaal niet evident is wat wij samen aan’t doen zijn. Niet gewoon consumenten die rechtstreeks groenten afnemen, maar een groep die een boer-in-de-groei echt ondersteunt. Jullie vertrouwen, het aanbod van extra hulp en interesse doen me veel deugd.

En ook financieel zijn we een buitenbeentje. De vooruitbetaling van de abonnementen zorgt ervoor dat ik niet zelf de grote aankopen moet voorschieten. We hebben geïnvesteerd in een afsluitbare opslagruimte, een grote maaier en waarschijnlijk nog het opvallendst, een nieuwe tunnelserre. Door de voorjaarsstorm en de bijkomende drukte bij de leverancier is het toch een basismodel geworden, maar het idee van een verplaatsbare tunnel op wielen is nog niet verdwenen, dat bekijken we op een rustiger moment.

Op het veld is het nu ‘vollen bak’. Op korte tijd is er veel gebeurd (zoek de 192 verschillen op de twee foto’s van de tunnel) en staat er nog veel te gebeuren. Maar zo fijn om ook het resultaat al te zien: waar ik gepland had om dit jaar te kunnen starten met oogsten vanaf eind mei/begin juni zullen bepaalde dingen al vroeger klaar zijn. Het wordt een voorzichtige aanloop, ik hou de oogsters op de hoogte ! En ben je in de buurt en zie je beweging op het veld, kom gerust goeiendag zeggen en een kijkje nemen. Ook dat doet me plezier.

Zwarte grond en rechte lijnen

Het veldwerk is begonnen. Net zoals tuinders de mulchlaag of bodembedekking wegnemen, verdween op het veld ook het winterdekentje. Het directe zonlicht warmt de bodem op en ik kan bedden vormen.

Ik heb het ook het veld nog eens goed uitgemeten. Hier en daar ben ik een beetje opgeschoven. De stroken waar gras stond zijn moeilijk om ‘proper’ te krijgen. En ik had schrik dat de Japanse haver, wat een soort stro achter laat, niet goed ondergewerkt zou kunnen worden, maar dat is prima gelukt. Dat kan dus zonder zorgen opnieuw gebruikt worden op de plekken die leeg komen. Maar wat een tegenstrijdigheid: de natuur  houdt de grond graag bedekt en is frivool in haar vormen, terwijl voor mij  zwarte grond en rechte lijnen toch ook aantrekkelijk zijn.

Boeren is trouwens meer vooruit denken dan ik ooit besefte. Ik denk al aan wat ik ga doen op plekken die leeg komen, maar nu veel concreter: wanneer moet je wat en hoeveel planten om bij de start te kunnen oogsten ? De groenten laten zich niet plannen, dus het zal altijd wat gokken blijven. Maar toch, met enige trots, de eerste plantjes zitten in de grond !  En door het uitmeten krijg ik ook zicht op waar er nog ruimte is- voor frivoliteit, voor fatsoenlijke opslagruimte, of voor toekomstplannen…

Na de winterrust dus terug vollen bak op het veld aan’t werk en dat doet deugd. Het vooruitzicht van zoveel lekkers en gezelligheid, dat is voorpret zeker ?

“Ook al zouden we alle bloemen plukken, de lente zullen we niet kunnen tegenhouden.”

“Ook al zouden we alle bloemen plukken, de lente zullen we niet kunnen tegenhouden.” En de lente willen we ook niet tegenhouden. Ongelooflijk om telkens weer te ervaren wat een kracht er achter de lente zit. Een tijdje terug hadden we al wat mooie dagen, maar deze keer is het voor echt ! En het kriebelt, de goesting om er nu ‘vollen bak’ in te vliegen is groot.

Het uitpakken van de zaden blijft een groot plezier, de vroege patatjes laat ik voorkiemen vooraleer ze de grond in gaan en ook de eerste tuinbonen zijn voorgezaaid. Op het veld had ik nog wat opruimwerk 🙁 en een bezoek aan het containerpark. Viavia heb ik een nieuwe rol plastic te pakken gekregen, drie keer zo lang maar netjes opgerold past dat wel heel gewoon in de auto.

Wat ook nog ‘opgeruimd’ moet worden is de groenbemester. De verschillende mengsels (rogge, Japanse haver, zonnebloem, wikke, phacelia) hebben gedaan wat van hen verwacht werd: de grond zo veel mogelijk bedekt houden en een onderdak bieden voor het bodemleven. Nu is het tijd om al dit plantaardig materiaal onder te werken zodat het kan dienen als mest voor de groenten. Van zodra het droog genoeg is kan ik met de tractor het veld op- deze mooie zonnige dagen zullen daar snel voor zorgen. De eerste lading plantjes komt er begin april al aan, en ondertussen staat de look, ajuin en heel wat zaad te trappelen om er ook aan te beginnen.

Ondertussen tikt de teller van de inschrijvingen verder: momenteel hebben al 70 kinderen en volwassenen aangegeven dat ze willen deelnemen in de oogst. Ik waardeer het vertrouwen dat jullie hebben in ons project (en met ons bedoel ik die 70 deelnemers + 1 boer). Er is nog ruimte voor meer gezinnen- ik hoop dat de lentekriebels en misschien ook jullie enthousiasme daarvoor gaan zorgen…

Over ontmoeten.

Wat een zalig weer,  om te ont’moeten en om te werken… Met extra helpende handen zijn alle boontjes en pompoenen geoogst en opgeruimd. De veldmascotte, die jullie misschien al hebben gezien, kan zich hier niet meer tussen verstoppen.

Eind augustus had ik nog schrik dat er niet veel zou overschieten in september. Ondertussen zijn we half oktober en ben ik elke keer weer verbaasd hoeveel er nog te oogsten is. De topper van de nazomer is toch echt wel onze bloemkool. Ik heb, na bij verschillende deelnemers te hebben aangedrongen, de recordbloemkool dan zelf maar meegenomen. Onze keukenweegschaal sloeg tilt- blijkbaar gaat ze maar tot 3kg…

En de bloemkool was ook een hele dankbare op de rondleidingen voor deelnemers volgend jaar. Fijn om deze enthousiastelingen al te mogen ontmoeten. Ook mooi, na een levendig gesprek tussen twee deelnemers: “op een ander hadden we elkaar misschien nooit gesproken !”

Boeren met een gezicht

Op de Dag van de Landbouw gooiden alle CSA’s hun deuren open- ik wou dit moment niet laten passeren maar zag het iets minder groot. Minder groot maar zeker zo gezellig, samen lunchen op het veld. Fantastisch om zien hoe de groenten omgetoverd werden in zoveel verschillende heerlijke gerechten en hoe vlot het was om elkaar te ontmoeten, bekende en nieuwe gezichten. Want daar doen we het ook voor, weten wie er voor je boert en ik als boer die een gezicht kan plakken op de oogsters. En zo wordt het veld telkens een beetje meer die fijne ontmoetingsplek.

Op het veld merk je dat de herfst voor de deur staat. En in dit eerste opstartjaar kondigt dat het einde van de oogst aan. De late aardappelen worden gerooid, de pompoenen verstoppen zich niet langer en de paprika’s besluiten hun ware kleuren te laten zien. De seizoenen laten zich voelen, en ook dat voelt goed. Mijn winterrust bestaat uit cijferen en verfijnen van de plannen voor volgend jaar- en dat doe ik met volle goesting door al de positieve reacties en enthousiasme dat ik mag ontvangen. Groeten van een blije boer !